تکنـــــولوژی آموزشــــی کرمانشاه

هدف

یکی از مراحل مهم طراحی آموزشی تعیین هدف های آموزشی است؛ اهداف بایستی بهروشنی بیان شوند. هدف ها می توانند ساده یا پیچیده باشند و هم چنین می توانند از سطوح پایین تا سطوح بالای یادگیری را در برگیرند. اگر طراح آموزشی بخواهد هدف ها را بر اساس دیدگاه رفتارگرایی تدوین کند، به تدوین هدف های رفتاری می پردازد، وگرنه با داشتن دیدگاه شناخت گرایانه و ساختن گرایانه، نیازی به نوشتن هدف ها، در قالب عبارات رفتاری نیست. اما نباید فراموش کرد که حتی در دیدگاه های شناخت گرایی و ساختن گرایی نیز تدارک هدف آموزشی بسیار مهم است. هدف ها را می توان در سه دامنه ی شناختی، روانی – حرکتی و عاطفی تدوین کرد. فناوران آموزشی معمولاً با پیمودن روند نیاز سنجی به درک نیازهای واقعی و تدوین هدف های آموزشی می رسند.

محتوا

در طراحی آموزشی، محتوا بر اساس هدف های یادگیری تهیه می شود. بسته به هدف ها، دشواری محتو در حال تغییر است. در انتخاب محتوا باید اطمینان داشت که محتوا برای رسیدن به اهداف آموزشی صحت و کفایت لازم را دارد. طریقه ی سازمان دهی محتوا بر طبق اصول روان شناسی تنظیم می شود؛ به طور مثال، طبق الگوی شرح و بسط بهتر است محتوا به گونه ای تدوین شود که ابتدا مطالب آسان تر ارائه شود و در ادامه امکان عرضه ی مطالب دشوارتر و مفاهیم سخت تر فراهم آید. برای تعیین ساختار محتوا روش های مختلفی وجود دارد. این روش ها توالی محتوای آموزشی را پایه ریزی می کنند. یکی از این روش ها تحلیل وظیفه یا موضوع است.

انتخاب رسانه

چند رسانه ای مجموعه ای از چندین رسانه مختلف مانند متن (متون چاپی)، صدا، تصاویر گرافیکی، پویانمایی و غیره است. تصمیم گیری درباره ی رسانه های مناسب برای یادگیری و هم آهنگ با طراحی، از اهمیت بالایی برخوردار است. هر رسانه می تواند بدون ارجاع به رسانه ی دیگر همه یا بخشی از محتوا را عرضه کند. به عنوان مثال کالبد شکافی پیکر یک قورباغه را می توان از طریق پویانمایی و برنامه های ویدیویی نشان داد. اما از آنجا که چند رسانه ای محتوا را به صورت تعاملی عرضه می کند، یادگیرندگان می توانند کالبدشکافی قورباغه را که به صورت پویانمایی و در قالب برنامه ای چند رسانه ای تهیه شده است، همانند یک موقعیت واقعی درک کنند. درباره ی یادگیری زبان از طریق چندرسانه ای نیز همین امر صادق است، چرا که عنصر صدا اهمیت ویژه ای دارد.

ارزش یابی

ارزش یابی بخشی از طراحی آموزشی است. بدون ارزش یابی افراد نمی توانند میزان دست یابی به هدف های یادگیری را درک کنند. این عنصر از نظام آموزشی امکان تدارک بازخورد برای نظام را فراهم می آورد. حقیقت آن است که نظام های آموزشی برای آن که بتوانند همواره خود را با تغییرات هم آهنگ سازند، باید همواره نسبت به نیازها و انتظارات نظام های برتر از خود مورد ارزش یابی قرار گیرند. ارزش یابی بایستی هم به صورت تکوینی و هم به صورت تراکمی  اجرا شود. انواع ارزش یابی یاد شده را می توان به شکل شبکه ای (الکترونیکی یا برخط)، نرم افزاری، کاغذ و مدادی و آزمون های عملکردی انجام داد.

منبع: کتاب مباحث نوین در فناوری آموزشی، گردآوری و ترجمه: سید عباس رضوی(عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران) (1386)؛ اهواز، دانشگاه شهید چمران